Choć o zdrowiu psychicznym mówi się coraz więcej, nadal zbyt wielu ludzi milczy. Milczą z lęku przed oceną, odrzuceniem, utratą pracy, brakiem zrozumienia. Milczą, ponieważ przez lata uczono ich, że cierpienie psychiczne to słabość, coś wstydliwego, co należy ukrywać. Tymczasem milczenie nie tylko pogłębia cierpienie – może prowadzić do tragedii.
Milcząca epidemia
Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO, 2022), depresja dotyka obecnie ponad 280 milionów ludzi na świecie, a zaburzenia lękowe – niemal 300 milionów. W Polsce, jak podaje raport CBOS (2023), blisko 30% osób deklaruje, że w ciągu ostatnich lat doświadczyło problemów ze zdrowiem psychicznym. Jednocześnie tylko niewielka część z nich szuka profesjonalnej pomocy.
Z badań opublikowanych przez Corrigana i Watsona (2002) wynika, że jedną z głównych barier w szukaniu pomocy jest stygmatyzacja, a co za tym idzie – wstyd. Osoby zmagające się z objawami depresji, lęków czy zaburzeń osobowości często czują się „gorsze”, „słabe” lub „nienormalne”. Nie chcą być obciążeniem dla bliskich. Boją się, że zostaną wyśmiani, uznani za „wariatów”, odrzuceni.
Wstyd zamyka usta i drogi do leczenia
Milczenie na temat własnych trudności psychicznych to nie tylko indywidualny dramat. To również problem zdrowia publicznego. Z raportu OECD (2021) wynika, że nieleczone zaburzenia psychiczne odpowiadają za znaczące obciążenie systemów opieki zdrowotnej, obniżoną produktywność i zwiększone ryzyko chorób somatycznych, takich jak choroby serca czy cukrzyca. Co więcej – są bezpośrednio powiązane z wzrostem liczby samobójstw.
Według danych Komendy Głównej Policji, w 2023 roku w Polsce popełniono ponad 6 tysięcy prób samobójczych zakończonych śmiercią, z czego zdecydowana większość dotyczyła osób dorosłych, często nieobjętych żadną formą wsparcia psychicznego. Zbyt często osoby te były postrzegane jako „radzące sobie”. Zbyt często nikt nie wiedział, że cierpią – bo same nigdy o tym nie powiedziały.
Wspólna odpowiedzialność
Wstyd i milczenie nie powstają w próżni. Są efektem kultury, języka, wychowania, przekazów medialnych, a nawet żartów, które bagatelizują zaburzenia psychiczne. Kiedy mówimy o depresji jako „lenistwie”, o lęku jako „fanaberii”, a o psychoterapii jako „gadaniu o niczym”, współtworzymy atmosferę, w której cierpienie staje się tematem tabu.
Tymczasem normalizacja rozmów o zdrowiu psychicznym – tak jak o każdej innej chorobie – może być czynnikiem chroniącym.
Co możemy zrobić?
- Mówmy otwarcie – o własnych doświadczeniach, emocjach, trudnościach. To daje innym przyzwolenie na to samo.
- Unikajmy stygmatyzującego języka – nie mówmy o „wariatkach” i „psycholach”. Mówmy o ludziach w kryzysie, potrzebujących pomocy.
- Reagujmy – gdy ktoś się wycofuje, milknie, zmienia zachowanie. Zadajmy pytanie: „Co się dzieje? Chcesz pogadać?”.
- Wspierajmy kampanie i inicjatywy społeczne, które promują zdrowie psychiczne i przeciwdziałają wykluczeniu.
- Traktujmy zdrowie psychiczne jak fizyczne – z należytą troską, uwagą i odpowiedzialnością.
Cisza nie leczy
Milczenie o zdrowiu psychicznym nie chroni nikogo. Nie usuwa cierpienia, nie wzmacnia – przeciwnie: pogłębia izolację, opóźnia diagnozę, zwiększa ryzyko samobójstwa. Przełamanie tego milczenia jest nie tylko osobistym krokiem ku zdrowieniu, ale także społecznym aktem solidarności. Mówienie o chorobach psychicznych to nie moda. To konieczność.
Jeśli zmagasz się z trudnościami psychicznymi, stresem lub samotnością i mieszkasz na terenie gminy Garwolin lub okolic, możesz skorzystać z bezpłatnej pomocy w Punkcie Konsultacyjnym w Garwolinie (Al. Legionów 34).
Oferujemy indywidualne konsultacje z psychologiem i doradcą społecznym – bez skierowania i kolejek. Pomagamy nie tylko w kwestiach zdrowia psychicznego, ale także w codziennych problemach, np. w kontaktach z instytucjami czy relacjach społecznych.
Nie musisz radzić sobie sam – zadzwoń do Recepcji Poradni pod numer: 662 290 570 i zrób pierwszy krok do wsparcia.
Bibliografia:
Corrigan, P. W., & Watson, A. C. (2002). Understanding the impact of stigma on people with mental illness. World Psychiatry, 1(1), 16–20.
OECD. (2021). Fitter minds, fitter jobs: From awareness to change in integrated mental health, skills and work policies. OECD Publishing.
World Health Organization. (2022). World mental health report: Transforming mental health for all.
Centrum Badania Opinii Społecznej. (2023). Kondycja psychiczna Polaków. Warszawa: CBOS.
Komenda Główna Policji. (2024). Statystyka usiłowań i zamachów samobójczych. https://statystyka.policja.pl/